Сағынаев Нұрхан және Бибіш
31.05.2023, 20:04

Туған жер – жүректің ең нәзік қылын тербейтін, адам баласын өмір бойы өзіне тартып тұратын қасиетті ұғым. Ол – алғашқы қадам жасалған, алғашқы сөз айтылған, алғашқы қуаныш пен мұң сезілген мекен. Туған ауылдың топырағында ата-бабаның ізі, аналардың ақ сүті, әкелердің маңдай тері жатыр. Әрбір белесі мен ойпаты, өзені мен көлі өткен күндердің үнсіз шежіресін сақтап келеді. Уақыт алға жылжыған сайын, сол бір қарапайым тіршілік пен шынайы қарым-қатынастар сағынышқа айналады. Туған жердің ауасы да, самалы да жанға ерекше тыныштық сыйлайды. Сол жерде өмір сүрген үлкендердің әрбір сөзі, әрбір ісі – кейінгі ұрпаққа қалдырған аманаты іспетті. Олардың тағдыры туған жер тарихымен біте қайнасып жатыр. Өмірдің ащысы мен тұщысын бірге көрген сол жандардың ғұмыры – тұтас бір дәуірдің көрінісі. Осы жазбада сол дәуірдің лебі, сол ауылдың рухы сезіледі. Ата-бабаның өнегелі өмірін еске алу – өткенге тағзым, болашаққа бағдар. Бұл – жүректен шыққан сағыныштың қағаз бетіне түскен сыры.
Біздің атамыз Сағынаев Нұрхан 1896 жылы Сегіз пішен шатқалының жоғарғы жағынан Қызылқақ көлінің сағасына дейін созылып жатқан, ойпатта орналасқан Ақсу ауылында дүниеге келген. Ескі карталарда бұл ойпатпен маусымдық өзен аққаны көрсетілген. Ақсу ауылы 19 ғасырдың басынан бастап ресейлік зерттеушілердің карталарында атап өтілді. 1930 жылдан бастап 1954 жылға дейін мұнда тың жерлерді игеру жылдарында таратылған «Жаңа таң» колхозы болды. 1955 жылдан бастап Ақсу ауылы Павлодар облысы, Ертіс ауданы, Амангелді совхозының бөлімшесіне айналды. 
Бала кезінен бастап Нұрхан еңбектің ауыртпалығын сезініп өсті: ата-анасына көмектесті, отбасына көмек көрсету үшін ересек адамдармен қатар еңбек етті. Ол қазақ даласын шарпыған және Ақсу ауылына әсер еткен ашаршылықтың ауыр жылдарында өмірге деген құштарлығы арқасында аман қалды. Оның ерекше қасиеттері: мейірімділік, адамдарға деген ашықтығы және жанқиярлық мінезі. Нұрхан атамызды оның замандастары осылай еске алатын. 
Ол 30-жылдары құрылған «Жаңа таң» колхозына есепке тұрды, егістіктерде жұмыс істеді, мал бақты.  Ұлы Отан соғысы басталған кезде, шағын ауылдың әскерге жарамды барлық ер адамдары әскерге шақырылды. Бәлкім, Нұрханды да шақырар еді, бірақ ол кезде ол 45 жаста еді, сол себепті үйде қалды. Содан кейін Нұрхан елге және майданға өзінің ереуіл еңбегімен көмектесе алатынын түсінді. Бұл жұмыс қолдары жетіспейтін қиын жылдар еді, сондықтан ол екі адам үшін жұмыс істеуге мәжбүр болды. Ол әрқашан адамдарға риясыз көмектесті, бірақ осы қиын жылдары, иығына ауыр жұмыс ауыртпалығы түскен әйелдер мен балаларға ол екі есе көмектесті. 
Соғыс жылдарында «Жаңа таң» колхозының жұмысшылары танк колоннасына қаражат жинауға қатысты, белсенділер қатарында Нұрхан да болды, ал соғыстағы әскерлер үшін жылы киім жинаған кезде, ол өзінің барлық киімдерін (тымақ, тон-ішік, етік және т.б.) жинап, майданға жіберді. Осылайша, ол қолынан келгеннің бәрін жасады. Нұрхан майданда жау оғының астындағы сарбаздарға, оған қарағанда ауыр екенін түсінді және осылайша Отанын қорғай алмағаны үшін өтемақы ретінде барын салды. Барлығымен бірге ол Жеңіске қуанды және соғыстан оралмағандарды жоқтады, өйткені майданға кеткендердің жартысынан көбі үйге оралмады. Бірақ өмір өз дегенін алды, ал Нұрхан өзінің ауылдастарымен бірге ауыл мен елдің игілігі үшін жұмысын жалғастырды. 
1954 жылы тың және тыңайған жерлерді игеру басталды. Бұл жаңадан құрылып жатқан Амангелді совхозының бөлімшесіне айналған Ақсу ауылына да әсер етті. Тың игерушілерге тұрғын үй салғанға дейін, алғашқы тың игерушілердің бес-алты адамын кішкентай үйінде тегін паналатып, олармен тамағымен бөлісті. Бұл туралы көптеген жылдар өткен соң, алғашқы тың игерушілердің бірі Шумилов ризашылықпен еске алған. Бұл әрекетінен атамыз Нұрханның мінезі ашық, мейірімді және риясыз болғанын көруге болады. 
1956 жылы КСРО Жоғарғы Кеңесі Президиумының Жарлығымен «Тың жерлерді игергені үшін» медалімен марапатталды. 1964 жылы қайтыс болып, туған Ақсу ауылындағы зиратқа жерленген. Ол адамгершілік пен әдептілікті сақтай отырып, лайықты өмір сүре білді. Біз немерелеріміз атамызды мақтан тұтамыз және оны әрқашан есте сақтаймыз.
Әжеміз де ерекше тұлға болды. Сағынаева (Жұмабекова) Бибіш 1910 жылы Ақсу ауылында дүниеге келген. Ол сол кезде өзінің күшімен, батылдығымен және өжеттілігімен белгілі болған Жұмабектің қызы болатын. Қарттардың айтуынша, Жұмабек өте әділ адам болған. Бірде, атамыз Жұмабек жерлестерімен бірге шанамен Омбы қаласындағы базарға ет пен басқа да тауарларды сату үшін алып бара жатқанда, оларға қарақшылар шабуыл жасайды, бірақ біздің атамыз абдырап қалмайды, ол және Саурбай ата екеуі екі қарақшының қолдарын бұрап, байлап тастайды, қалғандары өздері қашып кетеді. Олар бұл қарақшыларды жандармдарға тапсырған кезде, жандармдар аталарымыздың батылдығына таң қалған, бұл қылмыстық топтың өте қауіпті екенін, оларды бірнеше жылдан бері ұстай алмай жүргендіктерін, көмектері үшін алғыстарын білдіріп, олармен ілесіп баруды ұсынған, бірақ аталарымыз бас тартып, өздері кетіп қалған. Әжеміз Бибіш колхоздың, содан кейін Амангелді совхозының қалыптасуы кезінде басшылық жіберген барлық учаскелерде, шабындықта, мал шаруашылығында жұмыс істеді. Сол кезде жалақының орнына еңбек күндері қойылып, бүкіл жұмыс күні үшін бір литр айран берілді. Шөп шабу кезінде алған жарақаттарына қарамастан, табандылықтың арқасында ол аяғынан тік тұрып, жұмысын жалғастырды.
Нұрхан мен Бибіш Сағнаевтар отбасында бірнеше бала болды, бірақ олар кішкентай кезінде әртүрлі инфекциялар мен эпидемияға байланысты қайтыс болды, тек олардың ішінде біреуі ғана - қызы Рахила аман қалды. Соғыс басталған кезде, ол небәрі 9 жаста еді, бірақ жасына қарамастан, ол алқапта жұмыс істейтін әйелдерге бала күтіміне көмектесті, уақыт өте келе, оған жер учаскелерін өлшеу және басқа да жұмыстар сеніп тапсырылды. Кейіннен Нұрхан мен Бибіш Сағнаевтардың жалғыз қызы Шайхының жалғыз ұлы Дүйсембайға тұрмысқа шығады. Ол үлкен отбасында көп балалы ана атанды.
Жылдар өтсе де, туған ауыл, үлкендеріміз жадымыздан өшпейді. Қарапайым тіршілік кешкен, адал еңбегімен елге қызмет еткен үлкендердің бейнесі көз алдымызда мәңгі сақталады. Олар үшін туған ауыл – өмірдің мәні, тіршіліктің тірегі болды. Сол мекенде күлкі де, көз жасы да қатар өрілді. Дүниеден озған аталар мен әжелердің жүрегі туған жермен бірге соғып тұрғандай сезіледі. Олардың әрбір қадамы, әрбір еңбегі ауыл топырағына сіңіп қалған. Бүгін сол жерге барсақ, өткеннің ізі үнсіз тіл қатады. Желмен бірге ескен сағыныш, самалмен жеткен естелік жанды тербейді. Туған ауыл – уақыттан биік ұғым, ол адаммен бірге өмір сүреді. Үлкендер өмірден өтсе де, олардың рухы туған жермен ажырамас бірлікте. Сол себепті туған ауылдың орны олардың жүрегінде де, біздің жүрегімізде де мәңгілік. Бұл естелік – ұрпақтан ұрпаққа жалғасар қасиетті аманат.

Категория: История | Добавил: Admin
Просмотров: 63 | Загрузок: 0 | Рейтинг: 5.0/5


Всего комментариев: 0
Verify you're human *: