Өмір дегеніміз – өткен күндердің тізбегі ғана емес, ол жүректе сақталған естеліктер мен туған жерге деген мәңгілік ризашылықтың жиынтығы. Әр адам үшін атасы мен әкесі ғұмыр кешкен ауыл – жай ғана мекен емес, тұтас бір тағдырдың бастауы. Сол ауылда қуаныш пен қиындық қатар жүріп, еңбек пен бірлік өмірдің мәніне айналады. Ата-бабамыз табанын тіреген жер – біз үшін қасиетті, себебі сол топырақта олардың маңдай тері мен адал еңбегі жатыр. Көп жылдар бойы бір ауылда тұрып, елмен етене араласу – үлкен өмір мектебі. Осындай ортада қалыптасқан адам туған жердің қадірін ерте түсінеді. Мен үшін де Амангелді совхозы – атам мен әкемнің тағдырымен біте қайнасқан, ерекше ыстық мекен. Бұл ауылда олардың жастық шағы, еңбек жолы, адамдық болмысы қалыптасты. Сол себепті бұл әңгіме – тек бір отбасының тарихы емес, тұтас бір дәуірдің елесі. Амангелдіде өткен жылдар біздің әулет үшін терең мағынаға ие. Сол күндерге деген алғыс пен ризашылық жүректен өшпейді.
Құрметті жерлестер, менің есімім Берік, мен Мами (Кайыркен) Кудериновтың немересімін, мен өз отбасымның тарихы, өмірдегі кейбір фактілер туралы  қысқаша әңгіме жазып, жалпы біздің совхоз тарихына өзіндік үлесімді қосқым келеді.
Менің атам Мами отбасымен бірге 1960-1989 жылдар аралығында Амангелді совхозында тұрды.
Соғыстан кейінгі ауыр жылдары 21-22 жасында менің атам Мами Бөрілі ауылынан (Байгел) Қарақұдық  ауылына, менің нағашы атам Тінәлінің үйіне келіп, әжеммен (Әкуәш) кездесіп, танысады, кейін отбасын құрады. Барлық үйлену тойының рәсімдерін (Құдалық) өткізгеннен кейін жаңа құрылған отау Бөрілі ауылына көшіп келеді, онда олар бес жыл тұрады, осы уақыт аралығында (1956 жылы) Назкен, (1958 жылы) Аманжол есімді екі бала дүниеге келеді, содан соң 1960 жылы Қарақұдық ауылына қайта көшіп кетеді, бұл ауылда (1962 жылы) Қызкен, (1963 жылы) Серік өмірге келеді.  Кейін олар 1965 жылы Амангелді совхозына көшіп келеді,  бұл ауылда (1967 жылы) Назира, (1970 жылы) Талғат, (1972 жылы) Марат, (1974 жылы) Гүлжазира есімді ұл-қыздары дүниеге келеді. 
Атам өмір бойы шопан болып жұмыс істеген, Амангелді совхозының басшылығынан, Ертіс ауданының басшылығынан, сондай-ақ Павлодар облысының басшылығынан көптеген грамоталар, марапаттар мен алғыс хаттар алды, қажырлы еңбегі үшін көтермелеу ретінде бүкіл Одақ бойынша санаторий-курорттық мекемелерге (Қырым, Ыстықкөл, Мойылды) жіберілді. 1975 жылы еңбегі сіңген шопанға Жигули 2103 машинасын сатып алуға мүмкіндік берілді, бұл оқиғаны мен әкем Аманжолдан естідім, олар Павлодарға автокөлікті алып келуге қалай барғанын, оның сөзімен айтқанда, он жеті жасар бозбала үшін бұл сапар өмір бойы есінде қалған, жолға Мами ата, әкем Аманжол, Тілектес нағашы, Баймышев Олжабай аға шыққан, өйткені автокөлікті басқару құқығына куәлік тек жалғыз сол адамда ғана болған. Олар алғаш рет «Павлодар» қонақ үйінде түнеген, мейрамханада түскі ас ішкен, ал ең қызығы сатып алу күні болған, өйткені кілті алу кәдімгідей сынақ болған, яғни үлкен кезекке тұру бірнеше күнге созылса керек. Сатып алғаннан кейін олар совхозға оралып, көлікті ауыл тұрғындарына «жуған». 
Қажмағамбетов Тұяқ атаның отбасымен арадағы көпжылдық достықты ерекше атап өткім келеді. Ол менің атаммен бес-алты жасынан таныс болып, екеуі де әкесіз жетім өскен жандар еді. Тағдыр тоғыстырған бұл достық жылдар бойы үзілмей, бір-біріне туғандай жақын араласумен жалғасын тапты. Екі отбасы бір шаңырақтың адамындай болып, өмірдің барлық қуанышы мен қиындығын бірге бөлісті. Мамыр айындағы мерекелер, Сегізпішенге жасалған сапарлар, қарақат теруге шыққан күндер Тұяқ ата мен Жібек апаның қатысуынсыз өтпейтін. Бала күнімде мен оларды туған ағайынды деп қабылдайтынмын, ал балалық шағымның бір бөлігі сол кісілердің үйінде өтті.
Тұяқ атаның айтуынша, мен дүниеге келген күні олар таң атқанша қазақша да, орысша да ән шырқап, қуанышқа кенелген екен. Менің атам Мами мен әжем Әкуәш дүниеден өткелі көп жыл өтсе де, арада мыңдаған шақырым жатса да, Қажмағамбетовтер әулетімен арадағы сыйластық пен достық байланыс үзілген емес.
Есімде, ақсақалдар жиі бас қосып, түрлі тақырыпта ұзақ әңгіме-дүкен құратын. Кейде олар бала мінез танытып, ойынға беріліп, қарт ойнап кететін сәттері де болатын. Новосанжаровка совхозына нан алуға барған кездеріміз, дәмді кондитерлік өнімдерімен танымал наубайхана, Павлоградка ауылынан жаңа қайнатылған «жигулевское» сырасын әкеліп, көршілермен бірге бөлісетін кештер жадымда сақталып қалған. Мұндай отырыстарда көңілді де, мұңды да халық әндері шырқалатын.
Біздің отбасымызда ана тілінде сөйлеу, ұлттық салт-дәстүр мен әдет-ғұрыпты сақтау қалыптасқан игі дәстүрге айналды. Мұның бәрі кейінгі ұрпақтың рухани негізінің берік болуына зор ықпал етті. Атам ауыл тұрғындары арасында аса қадірлі жан болды, ол ешқашан көмектен бас тартпай, күндіз-түні, қай уақытта болмасын, адамдарды қажетті жеріне жеткізіп салуға дайын тұратын.
Менің атамның үлкен қызы Назкен 1974 жылы Алматы қаласына оқуға аттанып, оқуын аяқтаған соң тұрмысқа шықты. Бүгінде ол Алматы қаласында тұрады. Назкен апам балалық және жастық шағы өткен Амангелді ауылын әрдайым сағынышпен, жылы лебізбен еске алады.
Ал менің атам Мамидің үлкен ұлы Аманжол 1980–1989 жылдар аралығында Амангелді совхозының орта мектебінде тарих және дене шынықтыру пәндерінен сабақ берді. Ол ауылда өткен жылдарын, ұстаздық қызметін әрдайым қуанышпен еске алып, сол кезеңдегі әріптестерін де ерекше ілтипатпен атайды. Ол жылдары мектеп директоры қызметін Николай Григорьевич Кулинич атқарып, ұстаздар қатарында Асылбаев Намыс Мұқатайұлы, Еділбаев Қабжан Шорманұлы, Қажықатов Жүніс Иманбайұлы, Копбергенов Нұрлан Қазбекұлы, Кәрібаев Теміржан Қайыржанұлы және басқа да білікті мамандар еңбек етті.
Әкемнің мектеп жылдарынан қалған естеліктерінде ауылдағы үлкен бақ жиі айтылады. Ұл балалармен бірге алма жеуге баққа жасырын барып жүретіндерін, ал күзетшінің оларды қуып, кейде тұз салынған мылтықпен атқандай қылып қорқытатын кездері болғанын қызықпен баяндайды.Қазіргі таңда әкем отбасымен бірге Алматы қаласында тұрады.
Қызкен апамның естеліктеріне сүйенсек, ол отбасындағы үшінші бала. Балалық шағында Тінәлі нағашы атасының қолында тәрбиеленіп, ұзақ уақыт бойы туған бауырлары мен әпкелерінің бар екенін де білмеген. Бірінші сыныпта оқып жүрген кезінде мектепке баратын жолдағы шатқалдан өтерде суға батып кете жаздап, сол сәтте Шайдолла Мурзалиновтың көмегімен аман қалған. Қызкен Амангелді ауылында он сыныптық білім алып, кейін Омбы қаласындағы медициналық техникумға оқуға түседі. Оқу орнын тәмамдаған соң Алматыға қоныс аударып, кәсіби біліктілігін арттырды. Кейін кадрлық әскери шекарашы Нұрлан Сакибаевке тұрмысқа шығып, олар ұзақ жылдар бойы Тәжік–Ауған шекарасындағы Мургаб елді мекенінде қызмет атқарды. Зейнеткерлікке шыққаннан кейін Қызкен отбасымен бірге Алматы қаласында тұрып келеді.
Серік Кудеринов Амангелді ауылында өткен балалық және жастық шағын әрдайым үлкен сағынышпен еске алады. Ол жас кезінен әкесіне жиі қолғабыс жасап, көктемгі науқан кезінде қой қырқу мен оны өңдеу жұмыстарына қатысып, жайылымға бірге баратын. Серік Амангелді ауылынан әскер қатарына шақырылып, әскери борышын өтеген соң шаңырақ көтеріп, бүгінде Омбы облысы Русская Поляна ауданына қарасты Новосанжаровка ауылында отбасымен бірге тұрып жатыр.
Ал Кудеринова Назираның жадында мектепте өткен жылдар ерекше жылылықпен сақталған. Кешкісін мал ауылға қайтқаннан кейін барлық балалар жиналып, от жағып, түнге дейін асыр салып ойнап, тату да көңілді кештер өткізетін. Назира 1980-жылдары Алматы қаласына оқуға аттанып, қазіргі таңда отбасымен бірге Алматы қаласында тұрады.
Кудеринов Талғат жаттықтырушы Нұрлан Қазбекұлы Копбергеновтің жетекшілігімен бір топ балалармен бірге гір спортынан көршілес совхоздарда өткен жарыстарға қатысып, жүлделі орындар мен құрмет грамоталарын иеленгенін мақтанышпен еске алады. Ол Көккөзов Дүйсенбай Искендирович оқытушылық еткен СПТУ-да білім алып, кейін кірпіш зауытында еңбек етті. Сол кезеңде зауытта есепші қызметін Еділбаев Шорман атқарған. Қазіргі таңда Талғат отбасымен бірге Омбы облысы Орыс Поляна ауданына қарасты Новосанжаровка ауылында тұрады.
Кудеринов Марат Амангелді ауылының құрамасы сапында футбол жарыстарына қатысқан сапарларын, командасының жүлделі орындарға ие болған сәттерін және СПТУ-да механизатор мамандығын меңгерген жылдарын жиі еске алады. Бүгінде ол отбасымен Алматы қаласында тұрады.
Кудеринова Гүлжазира – менің атамның отбасындағы кенже бала. Ол 15 жасында ата-анасымен бірге Новосанжаровка ауылына қоныс аударып, кейін тұрмысқа шықты. Қазіргі таңда сол ауылда отбасымен бірге өмір сүріп келеді.
Амангелді ауылына байланысты бір сапар әлі күнге дейін жадымда сақтаулы. Ол кезде біз Новосанжаровкаға көшіп кеткен едік. Сол күні жездем Әлсейтов Боранбай «Иж Планета-5» мотоциклімен келіп, әпкем Гүлжазираның құрбыларын Амангелді ауылына жеткізуіміз керек болды. Олар рейстік автобусқа кешігіп қалған екен.Біз діттеген жерімізге аман-есен жеттік. Алайда кері қайтар жолда, түнгі сағат үштер шамасында, жолдың жартысында бензин таусылып қалды. Далада тұрған трактордан жанармай ағызуға тырысқанымызда, абайсызда өрт шығара жаздадық. Абырой болғанда, жездемнің байсалдылығы мен шапшаңдығының арқасында өрт дер кезінде сөндірілді.Ол кезде мен небәрі он жаста едім, бірақ бұл оқиға өмір бойы есімде қалып қойды.
Атам өмірінің соңғы жылдарында туған ауылына қоныс аударуға біржола шешім қабылдады.  Ауыл ақсақалдары оның көшіп кетпеуін өтініп, райынан қайтаруға тырысқанымен, атам өз ұстанымынан айныған жоқ. Екі туыс ауылдың арасы небәрі он сегіз шақырым ғана болса да, ол қабылдаған шешімін өзгертпей, туған жеріне бет бұрды. 
Жылдар өтсе де, Амангелдіде өткен күндер санамда жаңғырып тұрады. Сол ауылдың әр көшесі, әр үйі, әрбір адам бейнесі көз алдымда сайрап жатқандай. Балалық шақтың аңғал күлкісі, үлкендердің әңгімесі, бір дастарқан басындағы отырыстар ешқашан ұмытылмайды. Ол кезең – шынайылық пен қарапайымдылықтың нағыз үлгісі еді. Адамдар бір-біріне жақын, ниеті таза болатын. Қиындықты да, қуанышты да бірге бөлісіп өтті. Сол жылдардың иісі, үні, бояуы жүректе мәңгі сақталып қалды. Уақыт өзгерсе де, ол естеліктердің орны бөлек. Бұл – ешқашан қайта келмейтін, бірақ ешқашан ұмытылмайтын кезең. Атам мен әкемнің өмірімен өрілген сол ауыл тарихы мен үшін қымбат. Амангелді – өткеннің ғана емес, болашаққа аманат болып қалған рухани мекен. Ол жылдар естен ешқашан шықпайды.

Берік Аманжолұлы