Соғыстың алғашқы жылдарында ұрыстың ең қиын аймақтарына Қазақстан мен Орта Азия республикаларында жасақталған әскери бөлімдер мен құрамалар аттанды. Олардың бірі 106-шы атқыштар дивизиясы еді.  Ұзақ уақыт бойы 106-шы атқыштар  дивизиясының тағдыры беймәлім болып, 70 жылдан кейін бірақ  қазақстандықтардың ержүрек те батыр жауынгерлерінің қасіретті тағдыры туралы шындық ашылды. 106-шы атты әскер дивизиясының құрамында соғысқандардың қатарында 19 жасында майданға аттанған Аманжол Мұрзалинов та бар. 1941 жылдың желтоқсанынан 1942 жылдың наурызына дейін Ақмолада Қазақ ұлттық атты әскер дивизиясы құрылды. Оған үздіктердің үздіктері шақырылды: «атқаратын қызметтерінен бөлек, олардың адамгершілік қасиеттері ұлттық әскери бөлімді құруға қойылатын жоғары талаптарға сай болды» деп жазылған хаттамада. 1942 жылдың көктемінде Ақмола қаласынан шыққан 106-шы атты әскер дивизиясы әскерге жіберіліп, сол кезде Аманжол соғысқан генерал А.Носковтың 6-шы атты әскер корпусының құрамына кіреді. Олар Харьковты азат ету үшін соғыс қимылдарына қатысып, сол жердің тұрғындарымен  бірге  шабуылдың дәл ортасында қоршауда қалды. Майданның ортасында қалған олар ерлікпен шайқасуын тоқтатпады, аз ғана бөлігі ғана қашып үлгерді. Тек Харьков маңында тұтқынға алынған адамдардың саны 270 мыңға жуық болды, оның ішінде Аманжол да бар еді. Барлығы «тұзақта» үш әскер болды. Әскери сарапшылардың пікірінше, Харьковты азат ету жолындағы кеңес әскерлерінің жеңіліске ұшырауына жоғарғы әскери басшылықтың беймаза әрекеттері себеп болған.Харьков операциясының сәтсіз аяқталуына Иосиф Сталин әскери кеңес мүшесі Никита Хрущевты, генерал-лейтенант Иван Баграмянды және Оңтүстік-Батыс майданының қолбасшысы маршал Семен Тимошенконы айыптады. БК(б)П Орталық Комитетінің Бас хатшысы Никита Сергеевич Хрущев қызмет еткен кезінде Харьков «қазанына», атап айтқанда 106-шы қазақ дивизиясына қатысты барлық мәліметтерді жоюға тырысты.
Ертіс өңірінің сол жылдардағы барлық журналдарында (1941-1944 жылдардағы әскерге шақырылғандар мен әскерден босатылғандардың тізімдері, естелік кітапшасы, т.б.), барлық құжаттарда Аманжол Мұрзалиновтың ағасы Амангелді көрсетілген, бірақ Аманжол еш жерде жоқ.
Кеңес әскери тұтқындарына арналған Вермахт анықтамалық қызметінің іс қағаздарының негізгі бөлігі Ресей Федерациясы Қорғаныс министрлігінің Подольск қаласындағы Орталық мұрағатында сақтаулы. Соғыстан кейін тұтқындардың көптеген жеке карточкалары мен оралмандардың (отанына оралған) істері МҚК облыстық мұрағатында болды. Ескерту мерзімі өткеннен кейін (70 жыл) істерді құпиясыздандырудың арқасында ЦАМО (РФ Қорғаныс министрлігінің орталық мұрағаты) Аманжол туралы біраз мәліметтерді таба алды. Тұтқында болған жері: 1943 ж., Харьков (Полтавадан алынған кейбір мұрағат деректері бойынша, қате болуы мүмкін, бірақ бұл оның балалары үшін маңызды емес. Олардың пайымдауынша, олардың әкесі фашистік концлагерьлердің қасіретін бастан өткерген және өз күшімен аман қалған). Германияның азат етілген территорияларынан кеңестік әскери тұтқындар Голландия арқылы Қара теңіз бойына Одессадағы транзиттік пунктке жіберілді. Оралмандар ретінде олар түзету лагерлеріне жіберілді, олардан бұрынғы тұтқындардың едәуір бөлігі кеңес лагерлеріне жіберілді. Одесса транзиттік пунктінен 1945 жылғы 27 наурыздағы No 47503 эшелонмен жіберілген кеңестік әскери тұтқындардың атаулы тізімінде ОДБО транзиттік пункті мен штабтық штаб бастықтары қол қойған № 4 ротада Мурзалинов Аманжол көрсетілген. нөмірі 191, лагерь No 980384. Сол жерден ол Карлагқа жіберілді деген болжам бар.
Концлагерьден өткен Аманжол 1945-1947 жылдар аралығында соғыс аяқталғаннан кейін сталиндік қуғын-сүргінге ұшырады. Ол Карлаг түрмесінде 2 жыл отырды. Кейбір дереккөздерден туыстары оның тірі емес екенін хабарлаған. 1947 жылы репрессия  аяқталып (ар-намысын, абыройын қайтарып) Қарақұдыққа қайтып келе жатқанда, бұл хабарды ауылдан біреу естіп, Аманжолдың шешесі Кәменге жүгіріп келіп,  «Балаң тірі» деп  сүйінші  сұраған, бұл хабарды естіген шешесі өз құлағына сенбей, бірден ойың жинап, сүйінші ретінде ең үлкен сиырын берді.
Аманжолдың денсаулығына қатты нұқсан келді. 51 жастағы Кәмен (Хамит) ұлына лайықты күтім жасады. Анасы бие сауып, қымызын беретін, шөптерден түрлі қайнатпалар әзірледі, жылқының қазы-қартасын беріп, дұрыс тамақтануын қадағалады. Ана үшін балалары қашанда кішкентай болып көрінеді, сол кезде Аманжолға анасының махаббаты мен қамқорлығы өте қажет болды. Түнде ол ұзақ ұйықтай алмады, ұзақ уақыт бойы оның өткен өмірі туралы естеліктері есінен кетпеді. Кәменнің әкесі қожа болған, сондықтан ол діни сауатты (арабша оқыған, құран білген). Аманжол түсінде айғайлап, тіптен жылап жібергенде, анасы баласын  «бісмиллә» деп мейіріммен жұбатты.
Бір жыл ішінде Аманжол сауығып, бір жылдық ветеринарлық курсты бітіріп, Жаңатаңда еңбек етті. Бос уақытында ағаш оюмен айналысқан. Бұл шеберлік оның әкесі, ұста, атақты қолөнерші – Мурзалыдан қалған. Ұлдарын тәрбиелеуде Мұрзалы ерекше рөл атқарды. Оларды үлкен махаббатпен барша аспапты дұрыс қолдануға үйретті. Дүниеде әкелерінің алтын алақанынан әдемі ештеңе жоқ екеніне сенімді болған кішкентай Амангелді мен Аманжол ұйқысынан тұра сала, ең алдымен әкелерінің ұстаханасына жүгіріп барып, оның қандай үлкен ептілікпен жиһаз жасайтынына қызыға қарайтын: ас үй шкафы, төсек, төмен және биік үстелдер (төмен үстел - өте жеңіл, бүгінгі күнге дейін сақталған) және үйге,  үй шаруашылығына қажетті көптеген заттар. Қолөнер тиімді болды және олар осының есебінен өмір сүрді.
1917 жылы иеліктен шығару кезінде Кеңес өкіметі халықтың барлық тіршілік көзін ұрлады. Кәменнің естелігінен: «Малыммен қоштасу қиын болды, сиырлар да мөңіреп, жыланып, жылқының дүбірі ауданда жаңғырды, қой азайды. Не болып жатқанын көру қиын болды. Билікке қарсы шығуға қауқарсыз адамдардың кетіп бара жатқан отарлар мен табындардың артындағы шаңды көруден басқа амалы қалмады. Кәмен де ауқатты отбасынан шыққан. «Бәрін тартып алып, соңғы түйе қалғанда, әкеміз оны сойып, жеп қойдық», - деді ол.
1930-1932-шы ашаршылық жылдары Қарақұдық халқын ежелден киелі саналатын  Қызылқақ тұзды көлі құтқарды. Көлдің тікелей мақсаты – түрлі дерттен айықтыру, қиын-қыстау кезеңде «тұзда» (көл жағасында) құран оқып, Алла Тағаладан кешірім сұраған. Бәйжігіттер  тұзды қапқа жинап, оны Ресейде нанға, бидайға және барлық қажетті заттарға (шай, сіріңке, керасин және т.б.) айырбастады. Бұл аумақты ежелден Мырзалының ата-бабалары мекендеп, қорғап, күзетіп, балаларына қалдырған.
Мырзалының туған жалғыз Мұса болды – Әмірханның әкесі (есть внучка Мусина Арман) и немере-бауыры Нурғали – Құдайбергеннің әкесі  (Сүйінбай, Сайлау, Саулебай және Асылбек, Канат – Жанат, Марат, Совет, Мадениет, Ренат, Дарханның арғы аталары). Олардың барлығының қыстаудағы үйлері жақын орналасқан, соның есебінен өте тату болған. Мырзалының тағы бір Жұмалы деген інісі болған. Ол бір жарым жасар қызы бар жесір әйелді алған болатын. Көп ұзамай Жұмалы өмірден өтеді. Оның артынан бірден әйелі қайтыс болды. Разия деген бір жарым жасар қыз бала мүлде жалғыз қалды. Кәмен қызды Мәриямымен бірге өз баласындай өсіре бастады.
1948 жылы Аманжол Кәрімжанқызы Бәкенге (Бану) үйленеді. Бану мандаринде ойнайтын, жақсы дауысы бар және барлық жерде ортаның гүлі болатын. Көпшіл Бәкең 1953-1960 жылдары Жаңатаңда (Ақсу) тұрғанда алғашқы тың елдерінің орыс қыздарымен достасып кеткен, тіпті кейбірі жас отбасымен бірге тұрып, кішкентай Шәмшіге нәски тоқып, ықыласпен баскөз болып қалатын.  Ал Бәкең 1978 жылдары орталыққа көшіп келгенде көрші-қолаң әжелердің ортасында тұратын, сол себепті олардың ішінде ең кенжесі саналатын. Отынды ептілікпен жоңқалап, самауырды әп-сәтте тұтататындықтан, әжелер (Ашира, Зияда, Нұрыш, Зүркен, Бәтима, Қалима, Жүніспекова апа есімдері?) оның үйіне күнде жиналатын.
Олардың  дұға-тілектерімен Банудың үйі күні бүгінге дейін жаңа иелері Сүйінбай мен Алманың төрінде қонақ күтуде. Бәкең үлкенмен де, кішімен де  жақсы тіл-табыса білетін. Совхозда жұмыс істейтін немесе оқитын қарақұдық жастары (Қабдолла, Шайдолла, Таймас, Құралай, Әйменай, Арман, т.б.) осы үйге жиі келетін қонақтар болатын. Көрші жігіттер (Бағдат Беспаев, Талғат, Генка Каленов, Маурерский, т.б.) онымен қалжыңдасуға болатынын біліп, жиі ойнап қорқытатын. Бірде Жаңатаннан  Үлкен апа мен Кіші апа түнеуге келген, кешкі ас үстінде жігіттер тағы да ойынға басады, ал қонақ-әжелер "орыстар келді" деп шошып қалған еді.  Үлкен апа: «Бәкен, ашпа, ашпа» деп сыбырлайды, ал Кіші апа шапанның етегіне басын тығып немесе дастархан астына тығылып қалатын (Бәкен Кіші апаның айтуы бойынша «анқау» болған).
Содан кейін Бәкен бұзақылардың құпиясын ашқаннан кейін,әрқашан осы оқиғаны айтып, барлығын күлдіретін болған.
Бір күні орталыққа көшпей тұрып Бәкен құрбысы Накиямен Қарақұдықтан совхозға келді. Жолдан шаршап, құдалары Баяхметовтардың үйіне су ішіп шығуға кіреді. Қонақтарды қуана қарсы алған Кенжекей құдағи оларға жаңа ғана қуырған шемішке шаға тұруды ұсынады, өзі шайға құймақ пісіруге кетіп қалады. Бәкен мен Нақия көшеде шемішке шағып, өздері арасында күліп, сыйласып отырған еді. Қастарында Кенжекейдің немересі кішкентай Айгүл ойнап жүр еді. Кенет Айгүлге қонақтар шемішке үшін дауласып  жатқандай көрінді. Жағдай былай басталды: Нақия қалтасына бір уыс шемешкені сала бастады, ұнатпай қалған Бәкен бәрін қайта қалтасынан төгіп тастауды бұйырды, Нақия оның сөзін тыңдамай, ұрлай берді, сосын Бәкен ұрып жіберді. «Құдағиымның тұқымын қайтар» деген сөздермен жерге түсіп, күрес басталады. Айгүл «Қонақтар төбелесіп жатыр» деп әжесін шақыруға жүгіреді. Кейін бұл құрдастардың арасындағы әзіл екені анықталды.
Абысындар бас қосса болды Мүгүлшім мен Бану жиналғанда үнемі өлең айтатын, олар әскери әндерді де білетін, көптеген қызықты оқиғаларды айтатын, анекдот көп айтатын, бір-бірімен әдемі қалжыңдасып айналадағылардың да көңіл-күйін көтеретін. Айта берсе , айтатын көп.Езуімнен күлкі кетпейтін.
Кіші қызы Ақлима туылмай жатып Аманжол қатты ауырады. 1962 жылы желтоқсанда Ақлима дүниеге келгеннен кейін, екі айдан соң, 1963 жылы 40 жасында Аманжол қайтыс болады. Кәменнің анасы кенже ұлының шаңырағында тұрып, Бәкеңге бала тәрбиесіне көмектесті.
1896 жылы дүниеге келген Кәмен қысқа бойлы, арық, өте жігерлі болған, бәрін тез, тез орындайтын (шапшан), өмірінің әр минутын тиімді, игі іске жұмсайтын. Ол бас әріппен жазылған үй иесі болатын. Отбасының береке-бірлігін, амандығын ойлап, жазда қыс мезгіліне керек-жарақ дайындап, сүттен түрлі өнімдерді өңдейтін: бір жыл бұрын кептірілген және қой етінен қарын пісірген сарымай, еріген сары майды ыдысқа құйып, оны жертөлеге түсіріп, сүзбеден шербет-қоспа жасап, көбінесе құртты қайнатып, кептіріп, сақтауға жіберетін. Сондай-ақ қоймада әрқашан бауырсақ пісіруге арналған майлар болатын. Жыл мезгілі жаз болса, қоймада кептірілген сүр ет, қыста соғым-жылқы еті, күзде күздік еті сақталатын. Ол тамақ туралы көп білетін. Қарақудықта іс-шаралар өткізілгенде ауыл тұрғындарының барлығы көмекке жүгінетін. Ол сондай-ақ  шайдың дәміне ғашық талғампаз болды. Ол қалампыр мен қара бұрыш қосылған шайды жақсы көретін, бір қасық сарымай да қосатын. Шайын ішіп болған соң қойдың жүнін өңдеуге кірісетін: тазалап, жуып, кептіреді, иіреді, ашық түстерге бояйды. Осы жарқыраған жіптерден әдемі алаша тоқитын (барлық немерелеріне таратып берген болатын, Шәмшінің алашасы әлі күнге дейін әже бояуларының иісі мен бастапқы келбетін сақтап, 60 жылдан астам экспонат ретінде сақталған), кейін ақ және қара жүнді жуып, сырмақ – текеметке табиғи түсте пайдаланатын (оны да  әр немересіне таратып берген болатын).
Қайын сіңлісі Қасияны, қыздары Мариям мен Разияны, келіндері Мүгүлшім, Бәкен, Бану (Нұрғалиева), кейінгі немерелері Шәмші, Құралай, Әйменайды қолөнер сабағына тартты. Оларға: «Ақ саусақ болмандар! Шаруа істеңдер» дейтін. Ол бос жүргендерді ұнатпайтын. Кәмен беделді,  атақты адам болған. Қарақұдықтың тұрғындары оны жақсы көретін, онымен сөйлесіп, ақыл-кеңесін сұрайтын, оған үлкен құрметпен қарайтын. Қарақұдықтықтардың бәрі таза, таңертең аула сыпырған, еңбекқор, сонымен қатар берекелі шаңырақ болған (Жүрсіновтар, Нұрғалиевтер, т.б.).
Кәмен мінезі қатал, батыл, орынсыз сөйлемейтін адам болған. Айменай әзілдеп еске алады: «Мені ойнауға ешқашан жібермейтін, күнде жен түткізетін, одан қашып құтыла алмайсың, ал Ақлима ең жас әрі ақылды, біздің үйге ойнауға келе жатып, алыстан қарайды, біз Құралай екеуміз жүн түсіп отырсақ, келмейді, басқа жаққа ойнауға кетеді. Ол тазалықты жақсы көретін, барлық заттардың өз орнында тұрғанын қалайтын, намаз оқып, бос уақытында таспақ (тәсбих) тартатын адам болған , дүниеден өтер алдындағы соңғы екі жылда ғана соқыр болып, зейнетке шыққан. Ол 1979 жылы 83 жасында қайтыс болды. Барлық немерелерін өзі өсірді, тіпті шөберелері Кадиша, Бауыржан, Ержан, Нұржан, Айгүл, Әділетті де өзі бақты. Ол төртбұрышты ирис кәмпиттерін қатты жақсы көретін және ылғи камзолының қалтасында сақтайтын. Кейбір кәмпиттер көп жатып қалып, еріп кететін. Ол Шәмшінің балалары - Адлет пен Айгүлді қатты жақсы көретін, олардың дауысын естігенде өзіне шақырып алып, «Сен Айгүлсің бе? Адлетсің бе?» деп сұрап алып, өзінің ирис кәмпиттерін беретін.
Аманжол қыздары Шәмші мен Ақлиманың сүйіспеншілікпен отау құрып, бала тәрбиелеп, бүгінде еңбек демалысында немерелерін бағып отыр.

Авторлар:
Мурзалинова Шамши
Мурзалинова Куралай
Мурзалинова Айменай
Мурзалинова Аклима
Бекмырза Айгуль